Sitcomların dünyasına ideolojik bir bakış

Televizyondaki mizah türlerinden en önemlilerinden biri durum komedileridir. Kökeni Amerika olan bu program türü, zaman zaman sitcom  (situation comedy) olarak da adlandırılmaktadır.

Durum komedisi bir nevi aile ve problem komedisi olarak tanımlanabilir. Espri dozu yüksek, konu çerçevesi oldukça dardır. Durum komedisinin çerçevelenmiş ve egemen değerler doğrultusunda biçimlenmiş mizahı, mizahın sınırsızlığını ve özgül gücünü sekteye uğratmakta, ona bir nevi eğitsel rol biçilmesine neden olmaktadır. Durum komedilerinin temel özellikleri ana hatlarıyla  şöyledir

Durum Komedileri genelde 30 dakika civarındadır. Genellikle her hafta, aynı saatte yayınlanırlar ve yayınlandığı bütün ülkelerde en çok seyredilen programların başında gelirler.

Durum komedileri da diğer pek çok televizyon programı gibi öyküseldir. Çatışmalar, çözümler, kahramanlar, iyi karakterler, kötü karakterler ihtiva eder. Oyuncu sayısı sınırlıdır ve karakterlerin konumu sabittir. Karakterlerin sadece baskın olan özelliklerine vurgu yapılır ve çok da fazla arka plan bilgisine ihtiyaç olmadan temsil edilirler. Birçok bölümde karakterlerin geçmişine dönük hatırlatmalar ve göndermeler söz konusu değildir. Durum komedilerinde karakterler olay örgüsüne kıyasla daha baskındır ve program maliyeti diğer televizyon prodüksiyonlarına göre  son derece ekonomiktir.

Çoğumuz için hiçbir zaman kaçamayacağımız birçok çatışmanın temeli ailedir, bu yüzden durum komedilerinin çoğu aileyi merkez alır.

Bir ya da birkaç stüdyo dekoru içerisinde gerçekleşir. Dış çekim olabildiğince azdır. Teatral öğeler baskındır. Katılımı sağlamak amacıyla kahkaha ve alkış efektleri bulunur.

Klasik durum komedilerinde , toplumsal ve politik yaşama ilişkin göndermelere çok az yer verilir. Böylece durum komedilerini neredeyse yaşanılan zaman diliminden soyutlandırılmış anlatısının getirdiği bir yapaylık söz konusu olmaktadır.

Önceden düşünülmüş ve bir zaman içerisinde ustalıkla çözüme bağlanmış “çatışma-çözüm” modeli uygulanır. Çizgileri net olan döngüsel bir anlatıma sahiptir. Dizi sonunda, her şey, normale, eski haline döner ve genelde bir sonraki sonraki bölümde yaşanan bu karmaşadan bahsedilmez.

Durum komedilerindeki espri anlayışı genellikle çekildiği ülkenin kültürüne uygun olarak yapılandırılmıştır, bu yüzden durum komedileri, kolayca tercüme edilemez, gösterileceği ülkenin kültürüne göre uyarlanır. Durum komedilerinin temel işlevleri, insanların televizyon karşısında hoşça vakit geçirmelerini sağlamak ve insanları, gündelik hayatın sıkıntılarından geçici bir süreliğine de olsa uzaklaştırmaktır.

Kaynak: M. Bilal Arık,  “Durum Komedilerindeki Mizahın İdeolojik Analizi”, İletişim ve Ötesi, Editör: M. Bilal Arık ve Mustafa Şeker, Tablet  Yayınevi, Konya, 2007

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.