Edward Bernays’tan manipülasyon teknikleri: “Kadınlara Özgürlük” diyerek onları sigaraya alıştırdı

Bir çok kaynakta halkla ilişkilerin kurucusu olarak geçen, Sigmund Freud’un da yeğeni olan Edward Bernays toplum mühendisliği ve halkla ilişkilerin en önemli isimlerinden biridir.

“Toplum Görüşünü Kristalize Etmek”, “Propaganda”, “Toplum Rızası Mühendisliği” gibi kitapların yazarı olan Bernays, Amerikan gündelik yaşamını etkileyen önemli projelere imza atmıştır.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Başkan Wilson’u halkın gözünde “bir özgürlük savaşçısı” olarak konumlayan Bernays, Amerikanın diğer uluslara demokrasi götürmesi tezini ilk defa kitleselleştiren kişidir. Propaganda faaliyetinde kullandığı bu söylemi işe yarayan Bernays, barış zamanı da bunu kullanılabileceğini düşünmüş fakat propaganda sözcüğünün Hitler’i çağrıştırması  üzerinen  “halkla ilişkiler” terimini kullanmıştır.

Savaştan sonra halkla ilişkiler faaliyetlerini Broadway yakınlarındaki bir büroda devam ettiren Bernays bir sanayi toplumuna dönüşen Amerika’da bu yeni kalabalıkların düşüncelerini yönlendirmek için çeşitli yollar aramış ve bu konuda birçok başarılı uygulamaya imza atmıştır.

1920’li yıllarda Amerikalı kadınları sigaraya alıştırmasıyla bilinen Bernays, bu amacına ulaşmak için çok ilginç bir strateji izlemiştir. Kadınlar arasında sigara tüketimini arttırmayı amaçlayan Bernays, New York’ta her yıl binlerce kişinin katıldığı Paskalya töreni sırasında, bir grup yeni zengin sosyeteyi kıyafetlerinin içine sigara saklamaları için ikna etmiştir. Bu teklifi kabul eden kadınlar, kendilerine işaret geldiğinde, sigaralarını gösterişli bir şekilde yakmışlardır. Bu arada basını da ayarlayan Bernays, seçme haklarını savunan bir grup kadının, “Özgürlük Meşaleleri” adını verdikleri sigaralarını yakarak protesto yaptıklarını yönünde haberlerin çıkmasını sağlamıştır. Bu olay sadece New York gazetelerinde değil, bütün Amerika ve dünya basınında, sanki bir protesto eylemiymiş gibi yer almıştır. Bu noktadan sonra, kadınların kamusal alanda sigara içme konusunda cesaretleri artmış, bu da  sigara satışlarını patlatmıştır.

Bernays, “eğer bir kadın sigara içiyorsa, bu onun daha güçlü ve bağımsız olduğunu göstermektedir” düşüncesini yaratmıştır. Bu organize eylemin temel sonuçlarından biri nesnelerin insanlara kimlik ve özgüven verebileceği, bu dili kullanan şirketlerin satışlarını yükseltebileceğidir. Bu sonuçtan memnun olan egemen güçler yeniden bir ekonomik buhran yaşamama adına, halkı tüketime yönlendiren bu tarz etkinliklere yatırım yapmışlardır. Bernays insanların bilinçdışı arzuları ile tüketim mallarını ilişkilendirerek bir ürünü tüketmek için kişilerin manipüle edilebileceğini göstermiştir.

Kaynak:

Adam Curtis (2002) The Century of the Self. London: British Broadcasting Corporation.

www.academilist.com

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.