Bilimsel makalede Kısa Özet nasıl hazırlanır?

Bilimsel Makalede ”Özet”

Bilimsel makale yazma konusunda yazılan önemli kitaplardan biri Robert A. Day tarafında kaleme alınan “Bilimsel makale nasıl yazılır, nasıl yayımlanır?” adlı eser. Tübitak Yayınları tarafından basılan kitaba Celal Şengör, uzun bir önsöz yazmış. Kitabın önemli bölümlerinden biri de Kısa Özet’in nasıl yazılacağına dair olan bölüm. Bu bölümde, özellikle yüksek lisans ve doktora yapan öğrencilerin istifade edebileceği öneriler sıralanmış. Biz burada ilgili kaynaktan istifade ile bunları on maddede sıraladık.

Okurların, sadece bunlarla yetinmeyip, iyi bir makale yayını için çok önemli olan Kısa Özet yazımı konusunu çok ciddiye almaları gerekiyor. Bugün yazıldığı halde hiç okunmayan çok sayıda makale varsa, bunda kötü yazılmış Kısa Özet’lerin de payı olduğunu unutmamalı…

 

Robert A. Day / Bilimsel Makale nasıl yazılır, nasıl yayımlanır ?

“Tanıtıcı bir özet (Abstract-Kısa Özet), metnin içeriğinin paragraf formunda olan şeklidir; okurlar için genel bir haritadır.” Michael Alley

Tanım

  1. Kısa Özet’e, makalenin küçültülmüş bir biçimi olarak bakılmalıdır. Ayrıca kısa özet (Abstract) makalenin ana kısımlarının (Giriş, Malzeme ve Yöntemler, Sonuçlar, Tartışma) herbirinin kısa bir özetini vermelidir.
  2. Kısa Özet 250 kelimeyi geçmemeli ve makalede neyle uğraşıldığını açık olarak tanımlayacak şekilde tasarlanmalıdır. Birçok kişi Kısa Özet’i özgün dergide veya Biological Abstracts, Chemical Abstracts gibi ikincil yayınlarda okuyacaktır.
  3. Kısa Özet (i) araştırmanın kapsamını ve esas amaçlarını belirtmeli (ii) kullanılan metodolojiyi tanımlamalı (iii) bulguları özetlemeli (iv) ana sonuçları belirtmelidir.
  4. Kısa Özet’in çoğu veya tamamı, yapılmış çalışmaya atıf olduğu için geçmiş zamanda yazılmalıdır.
  5. Kısa Özet asla yeni bilgi veya makalede belirtilmeyen sonuçları vermemelidir. Eserlere kaynak gösterme Kısa Özet’te yapılmamalıdır. (önceden yayınlanmış bir yöntemin değiştirilmiş şekli gibi nadir haller dışında)

Kısa Özet Tipleri

  1. Yukardaki kurallar, temel dergilerde ve çoğunlukla değişiklik olmaksızın ikincil servislerde (Chemical Abstracts, v.b.) kullanılan Kısa Özet’ler için geçerlidir. Bu tür Kısa Özet, bilgilendirici Kısa Özet olarak anılır ve makaleyi çok küçük boyuta sığdırmak için hazırlanır.
  2. Diğer çok bilinen Kısa Özet tipi, belirtici Kısa Özet’tir. (bazen tanıtıcı Kısa Özet de denir.) Bu tür Kısa Özet, potansiyel okuyucuya makaleyi okuyup okumama kararını vermeyi kolaylaştırarak, konuyu belirtmek için oluşturulmuştur. Bununla beraber, ağırlıklı içerikten ziyade görsel içerik verdiği için, nadiren makalenin yerini tutar.

Kelime Tasarrufu

  1. Bir keresinde, maddenin enerjiyle bağıntısı hakkında çok karışık teorisi olan bir bilim adamı duymuştum. O zamanlarda çok karmaşık bir makale yazmıştı. Ancak bilim adamı, editörlerin limitlerini bilmediğinden, makale kabul edilecekse Kısa Özet’in basit ve kısa olmak zorunda olduğunun farkındaydı. Böylece Kısa Özet’ini yontarak saatler harcadı. Nihayet bütün kelimeler ortadan kalkıncaya kadar kelime kelime eledi. Geride kalan, şimdiye kadar yazılmış Kısa Özet’lerin en kısasıydı: “E=mc²”
  2. Bugün bilimsel dergilerin çoğu her makale ile birlikte bir başlık Kısa Özet’i yayımlıyor, tek paragraf (ve öyle hazırlanması gerekir) olarak basılıyor. Kısa özet, makaleden önce geldiği için, ayrıca editörler ve makale değerlendirmesi yapanlar yönlendirme sevdiklerinden, gözden geçirme sırasında metnin, hemen hemen evrensel olarak, okunan ilk kısmıdır. Bu nedenle Kısa Özet’in açık ve basit yazılmasının çok önemi vardır.
  3. Kısa Özet’i yazarken, her kelimeyi dikkatle inceleyiniz. Eğer hikâyeyi 100 kelime içinde anlatabilirseniz, 200 kelime kullanmayın. Ekonomi açısından kelime israfının anlamı yoktur. Sizin için daha da önemlisi, açık ve önemli kelimelerin kullanımının editör ve değerlendirme yapanları iyi etkilemesidir. Buna karşın, anlamı gizli kelime kalabalığı oluşturulması, çok büyük olasılıkla, değerlendirme kutusunda “ret” kutusunun işaretlenmesine kışkırtma sebebi olacaktır.

Yararlanılan Kaynak:

Robert A. Day, “Bilimsel makale nasıl yazılır, nasıl yayımlanır?” (çev. Gülay Aşkar Altay), Tübitak Yayınları.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.