Yuvaya, geçmişe duyulan özlem: Nostalji

Nostalji, idealize edilmiş geçmişe arzu duyma hali olarak tanımlanmaktadır. Yunanca nostosve algos kelimelerinin biraraya gelmesinden türemektedir. Nostos “yuvaya dönüş” algos ise “acı” veya “keder” anlamına gelmektedir. Nostalji de bu durumda “doyurulamamış dönüş arzusundan kaynaklanan acı veya keder” anlamına gelmektedir.

Nostalji kelimesi ilk kez 1700’lerde İsviçre’de JohannesHofer tarafından tıp tezinde kullanılmıştır. Hofer, tahmin edilebileceği gibi, önce ruh ve sonrasında bedende tahribat yaratan bu duruma çözüm üretmeye çalışan bir doktordur. Zaten ilk kullanımı “Mal duSuisse”, yani İsviçre Hastalığı kelimesiyle beraber olmuştur; zira o yıllarda İsviçreliler o kadar çok civar memleketlere, özellikle paralı asker olarak çalışmaya gidip kendi memleketlerini özlemişlerdir ki memleketlerinde geçirdikleri “idealize” mutlu günleri özleme halleri patetik bir durum olarak ortaya çıkmıştır.

“İdealize” kelimesi, eski günleri anmaktan ziyade, her anıldığında yeniden kurgulanan ve o an içinde bulunulan durumun ideal arayışlarına en uygun forma sokulmasından kaynaklanmaktadır.  Geçmiş statik olmadığı için, insanlar onu aklına getirdikçe yeniden kurgulamakta; bazı anların üzerini cilalayıp bazılarını karartmaktadır. Bu da aynı olayın her hatırlandığında aslında “farklı hatırlandığı” anlamına gelmektedir. Zaten idealize etmek de tam burada devreye girmektedir.

Kısacası nostalji ilkin bir hastalık olarak saptanmakta ve o dönem klinik tanıda melankolinin bir başka formu olarak tanımlanmaktadır. İlginç olan ise, nostalji kelimesi zaman ve mekanı bir ederek “sıla hasreti” anlamında da kullanılmaktadır. Hatta Oxford EnglishDictionary’de bu kelime şöyle açıklanmaktadır: “Ev veya ülkeden uzun süre ayrı yaşamanın yol açtığı bir tür melankoli hali”. Harvard Üniversitesi’nden Prof. Dr.SvetlanaBoym da Nostaljinin Geleceği kitabında ilginç ve sansayonel bir tespitte bulunmuştur. Adem ile Havva’nın cennetten kovulmasından sonra yaşadıkları yer ve geçmişe özenme halinin bilinen ilk nostalji örneği olduğunu söylemektedir.

Nostalji geçmişi hatırlatan bir uyaranla beraber ortaya çıkmaktadır ve mutlulukla hüzne kadar farklı, değişen ruh hallerinin yaşanmasına sebep olabilmektedir. Genelde mutlu duygular söz konusu ki o anıya ulaşıldığında, aynı dönemi yaşama arzusu denilebilen tarifi zor bir iç sızısı duyulmasına neden olmaktadır. Bu anlamda nostalji yaşama hali, zaman zaman yani mevcut durumdan hoşnut olmama hallerinde, motivasyonu tetiklediği için doğal bir antidepresan da sayılabilmektedir.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.