Habermas’ın Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine kitabından 5 tespit

“İkinci kuşak” Frankfurt Okulu’nun en önemli temsilcilerinden olan Jurgen Habermas’ın Sosyal Bilimlerin Mantığı kitabı alanının en önemli eserlerinin başında gelmektedir. Habermas bu kitabında sosyal bilimin gelişimi üzerine gerçekleşen tartışmalara derinlikli bir bakış açısı sunuyor. işte bu kitaptan bazı tespitler:

Sorun dünyanın rasyonel bir biçimde yönetilmesinin, tarihsel olarak ortaya çıkmış pratik sorunların çözümüyle örtüşüp örtüşmediğidir.

Bilimsel bilgilerin betimsel değeri tartışılamaz; ama bundan , kuramların olguları ve olgular arasındaki ilişkileri resmettikleri anlaşılmamalıdır. Betimsel kapsam yalnızca verilebilir durumlarda başarı deneyimli eylemlere yönelik tahminlerle ilişki içinde geçerlidir. Deneyim bilimlerinin verebileceği tüm yanıtlar, soru sorma biçimlerinin yöntemsel anlamına bağımlıdır. Daha ötesine değil. Buy sınırlandırma ne denli sıradan ise de, pozitivist öz anlayışta varlığını sürdürmüş bulunan arı kuram görüntüsüyle o denli çelişki içindedir.

Deneyim bilimleri ikili bir anlamda genel rasyonelleştirme sürecinin bir parçasıdırlar. Dünyayı büyüden arındırmışlardır, eylemi yönlendiren değerlerin ve normların nesnel geçerlilik iddialarını ellerinden almışlardır.

Sosyal bilimsel bilginin ilerlemesi şemasında nedensel analitik ve yorumlayıcı işlem biçimleri sırayla yer değiştirirler; ama bu bilgi bir anlamın, yaşam pratiği açısından bir imlemin, yani bir “anlaşılır kılma”nın içinde saptama yapar. Bu hedef açısından, bu defa anlama değil açıklama prosedürüne, yöntembilimsel açıdan daha alt bir statü verilir.

Doğa bilimlerinde bir araştırmanın yürütüldüğü kuramsal çerçeve, araştırmanın sonucu aracılığıyla  denetime tabidir; araştırmanın bulgusal olarak verimli olduğu ya da kullanışlı hipotezlerin türetilmesi için uygun olmadığı ortaya çıkar. Buna karşılık, yöntemsel olarak yönlendirilen değer ilişkileri, kültür bilimsel araştırmaya aşkınsal kalırlar; bir araştırmanın sonucuyla tashih edilemezler.

Kaynak: Jurgen Habermas, “Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine”, (Çev: Mustafa Tüzel), Kabalcı Yayınları, 1998

Habermas’ın Sosyal Bilimlerin Mantığı Üzerine kitabından 5 tespit” için bir yorum

  • 31/08/2018 tarihinde, saat 12:26
    Permalink

    Yargıyı ele geçiren bir cemaatin neticede askeri darbeyle bunu sonuclandirabilmesi başka nasil açıklanır? Kendi içinde sorunlu bir cümle. Açıklamaları ön kabuller şekillendirir. Siz bu tesbitinize hangi tetkikin neticesinde elde ettiğiniz delillerle ulaştiniz. O delillerinizi bizede anlatır mısınız. Benim gibi kafası karışımlar da istifade etmiş olur.

    Yanıtla

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.