Erkeklerin Peçe Taktığı Anaerkil Topluluk: Tuaregler

Sahra Çölü’nün batı ve güney batısında Libya, Mali, Nijer, Burkina Faso ve Cezayir’in güneyinde yaşayan, koyun, keçi, deve gibi hayvanları yetiştiren,Berberi soyundan gelen yarı göçebe anaerkil bir topluluktur Tuaregler.

Tuareglerin yaşadıkları bölgedeki şehirlerden birinin adı İstanbulewa. Nijerliler, 15. yüzyılda Yıldırım Bayezid’den kendilerine bir vali tayin etmesini istiyorlar.  Bayezid de Afrikalı cariyesinden olma oğlu Yunus’u, bölgeye vali olarak tayin ediyor. Şehzade Yunus, Agadez bölgesinin sultanı oluyor. Bölgenin şehirlerinden birinin adının ‘İstanbul’dan gelenler’ anlamında İstanbulewa olmasının hikâyesi böyle.

Osmanlı’nın en uzak toprağı Fizan’ın da ötesi bir bölgede yaşıyorlar. Fizan, sürgün yeri olarak da dilimize yerleşmiş bir bölgenin adı. Bu zor ve geniş coğrafyada bir milyona yakın nüfusları ve ilginç adetleri ve hayat tarzları ile antropologların da ilgisini çekiyorlar.

Kadınların yüzleri açık olduğu halde, erkekler yalnız gözleri görünecek şekilde yüzlerini örtüyorlar ve yetişkin erkekler kadınların, hısımlarının ve yabancıların yanından yüzlerini açmıyorlar. Koyu mavi ve beyaz kıyafetler giymeleri, bu ilgi çeken kıyafetlerine göre anılmalarına yol açmıştır.

Erkekler, “The blue man of the Sahara” (Sahranın mavi adamları)  olarak anılıyor. Bu erkeklerin anlayışlarına göre ise, kadınlar güzel varlıklar ve bu güzelliklerini örtü ile kapatmamaları gerek…

Tuaregler, soylu sınıfı oluşturan kabile şefleri ve din adamları üst sınıfları oluştururken, serfler, soylu ve serf melezler ve hizmetçilerden oluşan bir sosyal tabakalaşma sistemine sahipler.

Evlilik konusunda kadınların inisiyatifi öne çıkıyor. Kızlar erken yaşlarda evlendirilmiyor ve boşanma durumunda da topluluk üyelerinden destek görüyorlar.

Bir erkek çocuğunun üvey annesi ile yemek yemesi utanılması gereken bir durum olarak kabul ediliyor ve asla kabul edilmiyor.

 

‘Çölün mavi adamları’, Osmanlı devleti o bölgeden çekildikten sonra da Türk dostu olmaya devam etmişler. Fransız sömürgecilerine karşı güçlü bir direniş göstermişler. Aynı Türklerde olduğu gibi misafir, Tuaregler için çok değerli. Misafirlerine büyük hürmet ve ilgi gösteriyorlar.

 

Kaynaklar:

http://www.dailymail.co.uk/news/article-3131511/Sex-Sahara-Striking-photographs-mysterious-Islamic-tribe-women-embrace-sexual-freedoms-dictate-gets-divorce-don-t-wear-veil-men-want-beautiful-faces.html

Kudret Emiroğlu & Suavi Aydın, “Antroploji Sözlüğü”, Bilim Sanat Yayınları, İstanbul, Ankara, 2009.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.